DAC8 od 2026 roku: które transakcje kryptowalutowe giełdy przekażą fiskusowi?

Od 2026 roku fiskus nie musi już rekonstruować aktywności inwestora wyłącznie z przelewów bankowych i wyjaśnień składanych podczas kontroli. Giełdy oraz inni pośrednicy obsługujący kryptoaktywa mają gromadzić dane o klientach i przekazywać administracji skarbowej roczne zestawienia transakcji. Pierwszy raport obejmie operacje wykonane od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 roku.

To istotna zmiana praktyczna. Raport nie ogranicza się do wypłaty złotówek z giełdy. Obejmuje również zakupy kryptowalut, wymiany jednego tokena na drugi, płatności krypto oraz część transferów do zewnętrznych portfeli. Samo przesłanie danych nie oznacza automatycznie powstania podatku, ale pozwala Krajowej Administracji Skarbowej porównać historię rachunku z deklaracją PIT-38, wysokością wykazanych kosztów i informacjami o źródle środków.

Jakie transakcje giełda ujmie w raporcie DAC8

Raportowanie odbywa się oddzielnie dla każdego rodzaju kryptoaktywa, lecz zasadniczo w postaci wartości zagregowanych za cały rok. Fiskus nie otrzyma więc wyłącznie jednej pozycji „obrót kryptowalutami”. W raporcie mogą pojawić się osobne dane dotyczące BTC, ETH, USDT, USDC i pozostałych raportowanych aktywów.

Dostawca wykaże przede wszystkim:

• zakupy krypto za walutę fiat – na przykład nabycie bitcoina za złote, euro lub dolary;
• sprzedaż krypto za walutę fiat – również wtedy, gdy środki pozostały na saldzie giełdy i nie zostały wypłacone na konto bankowe;
• wymiany krypto–krypto – na przykład BTC na ETH, ETH na USDT albo stablecoina na inny token;
• detaliczne płatności kryptoaktywami, jeżeli operator uczestniczy w ich realizacji;
• inne transfery przychodzące i wychodzące, w tym wpłaty z zewnętrznych portfeli oraz wypłaty poza platformę;
• transfery na adresy rozproszonego rejestru, których giełda nie rozpozna jako adresów należących do innego dostawcy usług lub instytucji finansowej.

Dla każdej kategorii raport może zawierać łączną wartość, liczbę jednostek danego aktywa oraz liczbę transakcji. Przy operacjach krypto–krypto i transferach stosowana jest rzeczywista wartość rynkowa ustalona w chwili wykonania operacji. Operator musi stosować przy tym konsekwentną metodę wyceny.

Ważny niuans: raportowanie nie jest równoznaczne z opodatkowaniem każdej wykazanej operacji. W polskim PIT wymiana jednej waluty wirtualnej na inną pozostaje co do zasady neutralna podatkowo. Sprzedaż krypto za złote, euro lub dolary oraz zapłata kryptowalutą za towar, usługę albo inne prawo mogą już stanowić odpłatne zbycie. DAC8 nie zmienia sposobu liczenia podatku – zmienia ilość danych, którymi dysponuje urząd.

Najczęstszy błąd inwestorów polega na założeniu, że transakcja nie istnieje dla fiskusa, dopóki pieniądze nie trafią do banku. To nieprawda. Sprzedaż BTC do EUR na giełdzie jest operacją istotną podatkowo również wtedy, gdy euro pozostaje na platformie.

Jakie dane o użytkowniku otrzyma Krajowa Administracja Skarbowa

Giełda nie przekaże wyłącznie wartości obrotu. Raport pozwoli przypisać transakcje do konkretnego podatnika i jego rezydencji podatkowej. W przypadku osoby fizycznej zestawienie obejmie między innymi:

• imię i nazwisko;
• adres zamieszkania;
• państwo lub państwa rezydencji podatkowej;
• TIN, czyli podatkowy numer identyfikacyjny – w Polsce zazwyczaj PESEL albo NIP, zależnie od statusu podatnika;
• datę i miejsce urodzenia.

Przy rachunkach firmowych raportowana będzie nazwa podmiotu, adres, rezydencja podatkowa i numery TIN. Jeżeli firma nie jest podmiotem wyłączonym ani aktywnym podmiotem w rozumieniu przepisów, identyfikacja może objąć również osoby kontrolujące, w tym ich dane osobowe, rezydencję podatkową i rolę w strukturze.

Dlatego w 2026 roku platformy proszą użytkowników o dodatkowe oświadczenia podatkowe, nawet gdy wcześniej przeprowadziły pełne KYC. Oświadczenie o rezydencji zawiera klauzulę odpowiedzialności karnej za podanie fałszywych informacji. Nie jest to kolejna ankieta marketingowa, którą można bez konsekwencji zamknąć.

Klienci istniejący przed wejściem polskiej ustawy w życie powinni zostać poproszeni o złożenie oświadczenia do 31 października 2026 r. Jeżeli użytkownik mimo ponawianych wezwań nie uzupełni danych do końca roku, dostawca ma obowiązek zablokować mu możliwość wykonywania raportowanych transakcji do czasu złożenia i zweryfikowania oświadczenia.

Trzeba również zgłosić zmianę wpływającą na rezydencję podatkową, na przykład przeprowadzkę na stałe do Niemiec lub Czech. Termin wynosi 30 dni od zmiany okoliczności. Pozostawienie starego polskiego adresu przy zagranicznej rezydencji może spowodować podwójne oznaczenie klienta albo pytania z więcej niż jednej administracji.

Niedogodność jest konkretna: osoba korzystająca z kilku giełd będzie musiała aktualizować dane na każdej z nich. Poszczególne platformy mogą także stosować inne formularze i własne procedury weryfikacji, mimo że zbierają podobny zestaw informacji.

Co DAC8 oznacza dla rozliczenia PIT-38 i własnych portfeli

Za 2026 rok raportujący dostawca przekaże dane Szefowi KAS do 30 czerwca 2027 r. Podatnik rozliczy natomiast PIT-38 wcześniej – zasadniczo do 30 kwietnia 2027 r. Nie należy więc czekać na raport giełdy. Może on nie być udostępniony klientowi w formie gotowej do przepisania do deklaracji, a jego konstrukcja nie musi odpowiadać polskim zasadom ustalania przychodu i kosztów.

Największego znaczenia nabierają trzy różnice:

Raport giełdy pokazuje obrót, a nie automatycznie dochód.
Sprzedaż krypto za 100 000 zł nie oznacza dochodu 100 000 zł. Podatnik może mieć udokumentowane koszty nabycia, na przykład 72 000 zł. Bez dowodów zakupu urząd może jednak zakwestionować koszt, nawet jeśli sama sprzedaż została prawidłowo zaraportowana.

Wymiana krypto–krypto trafi do raportu, choć nie musi tworzyć podatku w Polsce.
Rozbieżność nie jest błędem. Nie należy sztucznie wpisywać każdej zamiany BTC na ETH jako przychodu w PIT-38 tylko dlatego, że operacja została objęta DAC8.

Wypłata na własny portfel nie staje się przez to sprzedażą.
Transfer z giełdy na Ledger, Trezor, MetaMask lub inny portfel użytkownika co do zasady nie powoduje podatku, ponieważ nie dochodzi do odpłatnego zbycia. Giełda może jednak zaraportować wartość i liczbę jednostek wysłanych na taki adres. Po kilku latach trzeba będzie potrafić wykazać, że późniejsza wpłata na inną platformę pochodzi z własnego portfela, a nie od nieujawnionego kontrahenta.

DAC8 nie daje fiskusowi automatycznego, kompletnego obrazu wszystkich operacji wykonywanych bez pośrednika. Bezpośrednia zamiana w protokole DeFi albo transfer pomiędzy dwoma prywatnymi portfelami nie jest raportowany przez tradycyjną giełdę, która w tej operacji nie uczestniczy. Nie oznacza to jednak anonimowości. Wejście środków na regulowaną platformę, analiza blockchaina oraz dokumenty z postępowania mogą połączyć adres z konkretną osobą.

W praktyce warto utworzyć jedno archiwum zawierające:

• pliki CSV ze wszystkich giełd;
• historię wpłat i wypłat fiat;
• identyfikatory transakcji oraz adresy własnych portfeli;
• potwierdzenia zakupu krypto poza giełdą;
• dokumenty dotyczące prowizji;
• własną ewidencję płatności kartą krypto i zakupów towarów za tokeny;
• kopie deklaracji PIT-38 z poprzednich lat, szczególnie gdy wykazano w nich koszty bez przychodów.

Eksport danych trzeba wykonywać co najmniej raz na kwartał. Platformy zmieniają format raportów, usuwają część starszych widoków albo ograniczają historię dostępną w panelu. Odtwarzanie pięciu lat transakcji po zamknięciu rachunku jest drogie, czasochłonne, a niekiedy niemożliwe.

Dodatkowe informacje na: https://finansowa-wiedza.pl

FAQ

Czy DAC8 obejmuje tylko sprzedaż kryptowalut na złotówki?
Nie. Raportowane są także zakupy za waluty fiat, wymiany krypto–krypto, detaliczne płatności oraz określone transfery przychodzące i wychodzące.

Czy giełda przekaże dane o transakcjach wykonanych przed 2026 rokiem?
Pierwszy okres sprawozdawczy obejmuje 2026 rok. Nie jest to automatyczny raport całej wcześniejszej historii, ale urząd może żądać starszych dokumentów w ramach kontroli albo czynności sprawdzających.

Czy obowiązuje minimalny próg wartości transakcji?
Dla zwykłych zakupów, sprzedaży i wymian nie należy zakładać bezpiecznego progu, poniżej którego obrót znika z raportowania. Szczególną kategorią są raportowane detaliczne transakcje płatnicze, powiązane z płatnością przekraczającą równowartość 50 000 dolarów amerykańskich.

Czy wypłata BTC na własny portfel powoduje podatek?
Sama zmiana miejsca przechowywania aktywa nie jest odpłatnym zbyciem. Trzeba jednak zachować dowód, że adres docelowy należał do podatnika.

Czy korzystanie z giełdy spoza Unii pozwala uniknąć raportowania?
Nie daje takiej gwarancji. Operator obsługujący rezydentów UE może podlegać obowiązkom DAC8, obowiązkowi rejestracji w jednym państwie członkowskim albo równoważnym zasadom CARF w innej jurysdykcji.

Czy urząd wyliczy podatek na podstawie raportu giełdy?
Raport może posłużyć do wykrycia rozbieżności, ale nie zastępuje ewidencji podatnika. Nie uwzględni automatycznie wszystkich historycznych kosztów, strat, prowizji i transferów pomiędzy własnymi rachunkami.

Co sprawdzić najpierw?
Zacznij od eksportu pełnej historii za lata 2019–2026 i porównaj ją z dotychczasowymi PIT-38. W pierwszej kolejności usuń brak, który najtrudniej będzie odtworzyć: nieudokumentowane koszty nabycia kryptowalut. Bez nich nawet poprawna historia sprzedaży nie obroni wysokości dochodu przed fiskusem.